«Цифрлық мектеп» білім жүйесін қалай өзгертеді?

Компьютер мен интерактив – күнделікті құрал

Өңірде білім беру саласын цифрландыру қанатқақты жобалар деңгейінен асып, тұрақты тәжірибеге енді. Бүгінде бұл үдеріс бастауыш сыныптан бастап колледждерге дейінгі барлық білім беру деңгейін қамтып отырғаны байқалады. Нәтижесінде, басқару жүйесі жеңілдеп, білімге қолжетімділік кеңейіп, мамандарды даярлау еңбек нарығының сұранысына жақындай түскен.

Облыстық білім беру басқармасы ақпараттық технологиялар орталығының дерегінше, өңірдегі барлық мектеп интернет желісіне қосылған. Әсіресе ауылдық және шалғай мектептерге басымдық берілген. Ондаған білім беру ұйымы «Starlink» спутниктік байланысы арқылы секундына 150 мегабитқа дейінгі жоғары жылдамдықтағы интернетке қол жеткізді. Елді мекендерді оптикалық талшыққа қосу жұмыстары жалғасып жатыр. Бұл қашық­тан оқытуға, онлайн сабақтар өткізу­ге, цифрлық білім беру платформа­ла­рын пайдалануға нақты мүмкіндік береді.

Мамандардың айтуынша, цифрландыру тек интернетпен шектелмейді. Өңір мектептерінде материалдық-техникалық база жүйелі түрде жаңартылу үстінде. Бүгінде облыс бойынша 40 мыңға жуық компьютерлік техника (стационарлық компьютерлер, ноутбуктар мен планшеттер) қолданыста. Бұған қоса, 1 700-ден астам интерактивті құрал-жабдық орна­­тыл­ған. Соның нәтижесінде электрон­дық оқулықтар, цифрлық зертханалар мен интерактивті тапсырмалар оқу үдерісінің тұрақты бөлігіне айналған. 

Қағазбастылық азайды, жүйе автоматтанды

Білім беру саласындағы басқару жүйесі де цифрлық форматқа көшіріліп жатыр. Қазір облыста оннан астам ақпа­рат­тық жүйе мен платформа жұмыс істейді. Негізгі деректер Ұлттық білім дерек­қо­рын­да жинақталса, мектептердің басым бөлігі «Күнделік» электрондық журналы мен күнделігін пайдаланып отыр. Ата-аналар мен оқушылар 36 мемлекеттік қызметті электрондық форматта ала алады. Педагогтерді мониторингтеу мен аттес­тациялау «Ұстаз» платформасы арқылы жүргізіледі. Кітапхана қоры «E-Kitaphana» жүйесінде есепке алынса, ал мектептердің қаржы-шаруашылық қызметі «Фаворит» ұлттық жүйесінде автоматтандырылған. «OnlineMektep», «Daryn Online», «Bilim App» сынды отандық платформалар да оқу үдерісіне кеңінен енгізілген.

«Цифрлық технологиялар әлеуметтік салада да өз тиімділігін көрсетіп отыр. «Әлеу­меттік әмиян» жобасы арқылы оқу­шы­ларды тегін ыстық тамақпен қамта­ма­сыз ету үдерісі едәуір жеңілдеді. Ата-аналар электрондық ваучерді мобильді қосымша арқылы белсенді етсе, ал мектептер қызметті цифрлық түрде тіркейді. Бұл мемлекеттік қолдаудың ашықтығы мен қолжетімділігін арттырды», дейді ақпараттық технологиялар орталығының басшысы Елнар Өтебаев. 

Шағын мектептерге – жаңа мүмкіндік

Ресурсы шектеулі ауылдық және шағын жи­нақты мектептер үшін цифрлық техно­логиялар ерекше маңызға ие. Мәселен, Павлодар ауданының Бірлік орта мектебі «Qazaq Digital Mektebi» жобасына қатысып жатыр. Бұл модель онлайн сабақтарға, цифрлық материалдарға және жасанды интеллекті элементтеріне негізделген. Жоба кадр тапшылығын азайтып, оқушылардың білім алу мүмкіндігін мек­тептің орналасқан жеріне қарамастан кеңей­теді.

Техникалық және кәсіптік білім беру саласы да цифрлық өзгерістерден тыс қалған жоқ. Облыс колледждерінде зертханалар мен шеберханалар жаңартылып, заманауи IT-шешімдер енгізілуде. IT-мамандықтар бойынша мемлекеттік білім беру тапсырысы өсіп келеді. Ақпараттық технологиялар колледжі әзірлеген «Үйірме» ақпараттық жүйесі үйірмелерге қатысуды есепке алуға мүмкіндік берсе, сабақ кестесін жасанды интеллекті арқылы құру жүйесі оқу үдерісін оңтайландыруға бағытталған. Аталған колледж базасында ашылған IT-хаб бүгінде «Microsoft», «Festo», «IT Hub Academy», Сколково институты және басқа да халықаралық серіктестермен жұмыс істейді. Сондай-ақ жақында Оңтүстік Корея университетімен жаңа меморандумға қол қойылды. Оның аясында колледж базасында аталған уни­вер­ситеттің филиалы ашылмақшы. 

Роботтехника мен жасанды интеллект

STEM-білім беру аясында роботтехни­каға да ерекше көңіл бөлініп отыр. Қазір об­лыстың 122 мектебінде роботтехника кабинеттері жұмыс істейді, тағы 163 мек­теп қажетті құрал-жабдықтармен қамта­масыз етілген. «Болашақ инженерлер» бағдарламасы аясында 24 мектепке роботтық кешендер жеткізілді. Сонымен қатар жасанды интеллекті бағытында да нақты қадамдар жасалып отыр. Өткен жылдан бастап үш қаладағы бес мектепте жоғары сынып оқушыларына арналған «Жасанды интеллекті» және «Ойын әзірлеу» элективті курстары іске қосылған. «Daryn Uztaz» платформасында 8 мыңнан астам педагог ЖИ бойынша біліктілігін арттырған. Ал Павлодар қаласында жаңадан ашылған №48 «Келешек мектебінде» енгізілген «AI Mektep» жобасы бейнеаналитика мен жасанды интеллекті арқылы қауіпсіздік пен оқу сапасын қатар арттыруға бағытталған.

«Цифрландыру біз үшін жеке-жеке жобалар емес, ол күнделікті үдеріске кіріккен жүйе. Соның арқасында әр бала сапалы білім мен заманауи технологияларға тең қол жеткізе алады. Нәтижелері қазірден-ақ байқалып отыр. Оны мектеп оқу­­шылары, студенттер, педагогтер білім конкурстарындағы жетістіктерімен дәлелдеп келеді. Ең бастысы, бұл үрдіс жалғасып жатыр», дейді Елнар Өтебаев.

Атап өтерлігі, Павлодар облысының коман­далары кейінгі жылдары республи­ка­лық және халықаралық жарыстарда үнемі тұғыр басынан көрініп жүр. Былтыр «Сатурн» роботтехника мектебінің «Atlantis» командасы «Almaty Tech Cup 2025» халықаралық турнирінде «FIRST LEGO LEAGUE Explore» санатында абсолютті чемпион атанып, АҚШ-тағы әлем чемпионатына жолдама алды. Кейін команда Хьюстонда 50 мың қатысушы арасынан «Team Model Award» марапатын иеленді. Ал Астанадағы «Fibonacci International Robot Olympiad Kazakhstan» жарысында Баянауыл ауданынан қатысқан «Bayanaul №1» және «Bayanaul №2» командалары «Lego Sumo» санатында бірінші орынға ие болды. Сондай-ақ биыл қаңтар айында Назарбаев университетінде 900-ден астам оқушы қатысқан FIRST Kazakhstan 2025–2026 Astana FIRST AGE турнирі өтіп, Ертіс-Баян өңірінен оған 21 команда жолдама алған. Солардың бірнешеуі «Central Asia FIRST® Championship 2026» жарысына қатысу құқығын иеленіп отыр.

Жергілікті білім беру саласының маман­дары цифрлық технологиялар, робот­­техника мен жасанды интеллект зама­науи білім беру ортасын жүйелі түрде қалыптастыруда деп есептейді. Қазақстанның «OpenAI» компаниясының «Education for Countries» бағдарламасына қо­сылуы бұл бағыттағы жұмысты одан әрі күшейте түскен. Сарапшылардың айтуын­ша, білім беру саласына салынған әрбір инвестиция өңірдің адам капиталы мен тұрақты дамуының кепілі болмақ. Павлодар облысының тәжірибесі «цифр­лық мектеп» тек болашақтың жобасы емес, бүгінгі шынайы тәжірибе екенін көрсетіп отыр.

Павлодар облысы