2002 жылдары сол кездегі облыс әкімі Бердібек Сапарбаев Ордабасы ауданындағы шағын маркеттің ашылу салтанатына қатысып, лентасын қиды.
Жұмыс барысымен сол даңғыл бойымен жиі өтеміз ғой. Сол кезде маркет ашылды деп облыс әкімінің өзі қуанған, арнайы келіп тілек айтқан әлгі дүкен бүгінде жұпыны ғана нысан екен. Көзге қоңырайып көрінеді.
Бүгінде басқа салаларды айтпағанда жыл сайын керіскедей етіп жиырмадан астам мектеп салып тастайтын облыстың мүмкіндігі қаншалықты өскендігін осыдан көре беріңіз.
Бұрындары орта мектеп түгіл апатты білім ошақтарын бүтіндеуге қаржы таппай отыратын құрылыс басқармасы ғаламат ғимараттарды көтеріп жатыр.
Яғни, ақша бар, тиімді жұмсаудың тетігін тапсаң болғаны. Бірақ, бар ақшаны игерудің өзі қиынға түсіп жатыр.
Әкімдіктің кезекті мәжілісінде облыс әкімі Жансейіт Түймебаев бюджет қаржысының игерілмеуіне байланысты аудан, қала және басқарма басшыларының жұмысына қатысты сын пікірін білдірді.
– Біздің осы бағыттағы жұмысымызды Мемлекет басшысы мен Үкімет қатаң бақылауға алған. Осыған сәйкес біз бюджет қаражатын игеру мәселесін тұрақты түрде ай сайын қарап талқылаймыз. Алайда қаржы басқармасының бүгін жасаған баяндамасына сәйкес, облыстық басқармалардың және аудан, қала әкімдерінің бюджет қаражатын игеру бағытындағы жұмыстары төменгі деңгейде болып отыр. Сонымен қатар былтырғы жылдан бері бюджет қаражатын игеру бойынша берілген тапсырмалар орындалмағаны белгілі болды. Осы ретте, бірқатар облыстық басқарма басшыларының және аудан, қала әкімдерінің бюджет қаражатын игеру бойынша жұмыстарына қанағаттанарлықсыз деген баға беремін, – деді облыс әкімі.
Жиында 2017 жылғы 9 айдың қорытындысы бойынша облыс бюджетінің атқарылуы туралы сөз алған облыстық қаржы басқармасы басшысының міндетін атқарушы Р.Мүлкеманов облыстық басқармалар бойынша 209,6 млн теңге, ал, аудан, қалаларда 559,4 млн теңге қаржы игерілмей қалғанын айтты.
– Жалпы, жыл басынан бері облыстық құрылыс, энергетика, автомобиль жолдары және кәсіпкерлік басқармалары қаржыландыру жоспарларына 17,1 млрд теңгеге 25 рет негізсіз өзгерістер енгізген. Егер қыркүйек айындағы 4,4 млрд теңге кейінгі айларға ауыстырылмаған жағдайда аталған облыстық бюджеттік қаржыны игеру деңгейі төмен болар еді. Бүгінгі таңда облыс бюджетінің қаржысы 99,8 пайызға игеріліп отыр, – деді ол.
Баяндамада мәлім болғандай, ең ірі көлемде игерілмеген қаржы Сарыағаш, Сайрам аудандары мен Шымкент қаласы және облыстық энергетика және тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық пен денешынықтыру және спорт басқармаларына тиесілі екен.
Жиынды қорытындылаған облыс әкімі кемшілікке жол берген аудан, қала және басқарма басшыларына өзіне тиісті жұмысқа немқұрайдылықпен қараған орынбасарларға үш күн ішінде тәртіптік шара көріп, нәтижесін баяндауды тапсырды. Бұл жолы орынбасарлар ғана жаза алмайтын сыңайлы.
Жансейіт Түймебаев 2017 жылдың бюджетінде қаралған қаржылардың жыл соңына дейін игерілуін барлық басшыларға ескертіп, жұмыстар өз мәнінде орындалмаса бірінші басшыларға қатаң тәртіптік шара қолданбақ.
Оңтүстік Қазақстан облысында жалпы өңірлік өнім көлемі жыл сайын артып келеді. Биылғы жылдың бірінші жартыжылдығында облыста жалпы өңірлік өнім көлемі 1 340,5 млрд теңгені құрап, 2,7 пайызға артқан. Облыс әкімдігінің кезекті мәжілісінде облыстық экономика және бюджеттік жоспарлау басқармасының басшысы Арман Сәбитов жыл соңында жалпы өңірлік өнім көлемі 3 014,5 млрд теңгені құрайтындығын айтады. Осылайша Оңтүстік Қазақстан облысы республика көлемінде өсім бойынша 5-орынға тұрақтамақ. Ал өңдеу өнеркәсібі өнімінің көлемі 410,8 млрд теңгені құрап, 2,1 пайызға артқан. Алайда өнеркәсіп өнімі бойынша индикатордың орындалмау қаупі бар. Жылдық жоспарды қамтамасыз ету үшін өнім көлемін 850 млрд теңгеге жеткізу қажет. Алайда Шымкент қаласы мен Бәйдібек, Отырар аудандарының индикаторлары жылдық жоспардан артта қалуда.
– Қазіргі кезеңде соңғы 9 айда өнеркәсіп өнім көлемі 605 млрд теңгені құрауы қажет болатын. Алайда 9 айдың қорытындысымен өнім көлемі 599,2 млрд теңгеге жетіп отыр. Бұдан бөлек, өңірімізде тіркелген шағын және орта кәсіпкерліктің әрекет ететін нысандарының үлесі 83 пайызды құрап, индикатордың орындалмау қаупі бар. Соңғы 9 айда тіркелген шағын және орта кәсіпкерлік нысандарының саны 213 419 болса, олардың 36 796-сы әрекет етпейді. Оның ішінде ең жоғары деңгей Шымкент қаласында тіркеліп отыр. Яғни, қаладағы 21 815 шағын кәсіпкерлік нысандарының жұмысы тоқтап тұр, – деді Арман Сәбитұлы.
Сондай-ақ қоғамдық қауіпсіздікті қамту мақсатында ішкі істер департаментіне бюджеттен бөлінген қаржы көлемі жыл сайын ұлғайғанымен салаға қатысты бірнеше индикаторлардың орындалмауы байқалады. Атап айтқанда, жасөспірімдер жасаған қылмыстардың үлесінің жоспары 3,4 пайыз болса, нақты 9 айда – 3,5 пайызды құраған. Өткен жылдың 9 айымен салыстырғанда көрсеткіш Шымкент, Түркістан, Кентау қалалары мен Қазығұрт, Мақтарал, Отырар, Сайрам, Төлеби, Шардара аудандарында өскен.
Жиында айтылған олқылықтарға қаныққан өңір басшысы аудан, қала әкімдері мен салаға жауапты басшылардың жұмысын сынға алып, бірқатар тапсырмалар жүктеді.
– Бірқатар аудан-қалаларда тіркелгенімен әрекет етпейтін шағын және орта кәсіпкерлік нысандары көбейіп отыр. Мемлекет пен Үкімет тарапынан қаншама қолдаулар көрсетіліп отырған кезеңде шағын және орта кәсіпкерлікті тұралатуға болмайды. Мәселен, Шымкентте, Созақта, Төлебиде, Түлкібаста шағын және орта кәсіпкерлік нысандарының саны азайған. Аудан, қала басшыларының осы реттегі жұмыстарына қанағаттанарлықсыз деген баға беруге болады. Бұдан бөлек, бірқатар аудан, қала әкімдіктерінде тек бюджеттік инвестициялармен шектеліп, жеке инвестиция тарту бойынша жұмыстар төмен деңгейде жүргізілуде. Жыл соңына дейін осы олқылықтардың орнын толтыруды және апта сайын ақпарат беріп отыруды тапсырамын, – деді облыс әкімі.
«Балапанды күзде санайды» деген қанатты сөз бар. Жыл бойы атқарылған жұмыстың нәтижелері қорытындыланып жатыр. Өткен жылдарға қарағанда табысы молайғанымен етектен тартқан енжарлық, жауапсыздық та орын алып келеді. Облыс әкімі осы жағына қатты мән беріп отыр.
Бақтияр ТАЙЖАН,
«Егемен Қазақстан»
Оңтүстік Қазақстан облысы
