«Референдумда «Сіз 2026 жылдың 12 ақпанында бұқаралық ақпарат құралдарында жарияланған Қазақстан Республикасының жаңа Конституциясын қабылдайсыз ба?» деген сұрақ қойылады», делінген Ақорданың ресми сайтында жарияланған Жарлықта.
Сейсенбі күні Үкімет отырысында сөйлеген сөзінде Қ.Тоқаев жаңа Конституция жобасы «маңызды прогрессивті нормаларды» қамтитынын айтты.
Ол жаңа Конституцияны қабылдау Қазақстанның дамуына қуатты серпін беретінін және әрбір азаматтың әлеуетін жүзеге асыруға көмектесетінін атап өтті. Қ.Тоқаевтың айтуынша, Қазақстан «суперпрезиденттік басқару формасын» ықпалды және беделді парламенті бар президенттік республикамен алмастырып жатыр.
Референдум 15 наурызға белгіленді
Қазақстанда 15 наурызда республикалық референдум өтеді. Бұл – үкіметті жаңғырту және институционалдық жауапкершілікті арттыруға бағытталған саяси шешім.
Референдумға ұсынылған жаңа Конституцияның жобасы бейсенбі күні БАҚ-та жарияланды. Енді наурыз айында сайлаушылар: «Сіз 2026 жылдың 12 ақпанында бұқаралық ақпарат құралдарында жарияланған Қазақстан Республикасының жаңа Конституциясын қабылдайсыз ба?» деген сұраққа жауап береді. Хабарламаға сәйкес, референдумды Орталық сайлау комиссиясы бақылайды.
Жалпы, Қазақстан 1990 жылдардың ортасынан бастап қолданыстағы Конституцияға бірқатар түзету енгізді. Жоспарланған өзгерістерде қазіргі екі палаталы парламентті бір палаталы парламентпен ауыстыру және Вице-президент лауазымын енгізу бар.
Сарапшылар жеке тұлғаға негізделген басқарудан институционалдық басқаруға көшуді басшылықтың ауысуын басқаруға және мүдделі тараптардың қатысуын кеңейтуге қабілетті, төзімді мемлекет құруға бағытталған қадам ретінде қарастырады. Егер елде мұндай бастамалар жалғаса берсе, институционалдық үдерістер күшейіп, тұрақты реформаларға жол ашуы мүмкін.
Кешенді әрі ұзақмерзімді өзгерістерге жол ашады
Қазақстанда Конституциялық өзгерістердің негізгі элементтері халыққа жария етілді. Бұл елдің 1990 жылдардың ортасында қабылданған қазіргі Конституциясы бірнеше рет түзетілді.
Президент Қ.Тоқаев ұсынған түзетулер саяси жүйедегі өкілеттіктерді қайта бөлуге, мемлекеттік институттардың тиімділігі мен тұрақтылығын арттыруға бағытталған. Саяси сарапшылар мұндай реформалар, әсіресе саяси бәсекелестік пен азаматтық бостандықтарды кеңейтуге бағытталуға тиіс деп санайды. Сарапшылар қазіргі реформа күшті институционалдық тетіктерге негізделген кешенді әрі ұзақмерзімді өзгерістерге жол ашатынын атап өтіп, сын-қатерлерді де ескертеді.
