Салалық конъюнктуралық шолуға сәйкес, долларға неғұрлым жоғары тәуелділік тау-кен өнеркәсібінде сақталып отыр:
- кәсіпорындардың 61,7%-ы есептерде USD пайдаланады;
- Бұл секторда рубльді компаниялардың 42% -ы, еуроны – 20,2%;
- теңге - 11,9%;
- юань - 2,6% қолданады.
Өңдеу өнеркәсібінде ресейлік рубль көш бастап тұр – кәсіпорындардың 64%-ы, одан кейін доллар (58,4%), еуро (39,2%), теңге (23,3%) және юань (19,2%) келеді. Бұл сектор экономикадағы ең мультивалюталы болып қала береді.
Саудада рубльді компаниялардың 54,8%-ы, долларды 42,3%-ы пайдаланады.
Құрылыста
- рубль – 29,5%, доллар – 28,6%.
- Көлікте және қоймада бөлу біркелкі: доллар – 40,5%, рубль – 38,3%, еуро – 26,9%, юань – 23,5%.
- Ауыл шаруашылығында да рубль долларды басып озды – 32,1% -ға қарағанда 38,9%.
Шетел валюталарын кеңінен пайдалануға қарамастан, олардың кәсіпорындардың қызметіне ықпалы төмендеп жатыр.
«2025 жылғы IV тоқсанның қорытындысы бойынша теңге бағамының рубльге әсерінің диффузиялық индексі экономика бойынша шамамен 41 тармақты, доллар бойынша шамамен 40 тармақты құрады. Бір жыл бұрын бірқатар салада көрсеткіштер 45-48 тармаққа жеткен болатын. 2025 жылдың IV тоқсанында теңге бағамының ресей рубліне және АҚШ долларына қатысты өзгеруінің жағымсыз әсері барлық саладағы кәсіпорындар үшін төмендеді», деп хабарлады Ұлттық банк.
Экономист Эльдар Шамсутдиновтың айтуынша, «арзан» доллар жағдайында мұнай бағасының қымбаттауын, сондай-ақ алтын мен күміс сияқты қорғаныс активтерінің өседі. Осы факторлардың барлығы Қазақстан экономикасының қолында.
Әлсіз доллар валюталық міндеттемелердің қысымын төмендетеді
АҚШ валютасы әлсіреген кезде, доллардың қарызы бар елдерге, соның ішінде Қазақстанға қызмет көрсету жеңілдейді. Бұл әсіресе дамушы және алдыңғы қатарлы экономикалар үшін маңызды. Егер доллар индексі ағымдағы деңгейден 8-10% -ға төмендесе, біздің егеменді спредтеріміз 50-150 базистік тармаққа төмендейді. Бұл қазақстандық облигациялар мен американдық treasuries кірістілігі арасындағы айырмашылық 0,5-1,5%-ға азаяды дегенді білдіреді.
Сарапшылардың пікірінше, 2026 жылы базалық өсу қарқыны 16,5% болған кезде Қазақстан экономикасы 5,4% -ға өседі. Оптимистік сценарийге сәйкес, доллар бағамы 547 теңгені, ал пессимистік сценарий бойынша 570 теңгені құрауы мүмкін. Доллар бағамының базалық сценарийі жыл соңына қарай біртіндеп 553 теңгеге дейін өсуді болжайды.
