Зәре-құтты қашырған зеңбірек

Қарқаралы қаласының іргесі 1824 жылы Ресей империясының әскери бекінісі ретінде қаланды десек, сол тұста шенді генералдардан бастап, шекпенді, шоқындылардың қазақ сахарасына жаппай келе бастағаны шындық. Әрине, құдалыққа келмегендері белгілі. Өздерімен бірге қыр қазағының зәре-құ­тын алуға суық қаруларын қоса сүйрете келген. Біреуі – мына зеңбірек. 1815 жылы Орал қа­ла­сын­да құйылған отты қару Қа­р­­қа­ралыға 1824 жылы әке­лі­ніпті. Шойыннан тұтас құй­ыл­ған суық қарудың ұзындығы 129 сан­тиметр. Музей директоры Ержан Нұрмағанбетовтің айтуын­ша, зеңбірек 1947 жылы Қарағанды облыстық тарихи-өлкетану мұражайына жеткі­зілген. Салмағына келер болсақ, се­гіз жігіт тік көтере алмайтын, мұ­ра­жайға сүйретіп кіргізген зіл­дей қара темір. Қазірде тарихи жә­дігерге айналған отты қарудың кей­іннен тұтандырғышын құйып тас­таған... Ұңғысының диаметрі – 4-7 сантиметр. Сыртында «СЛ лита в Каменс 1815 г. Сверл Висе Е.З.» деген жазу бар. Айта кетейік, зілбатпан зең­бі­рекпен бізді таныстырған – Қарағанды облыстық тарихи-өл­кетану мұражайы. Музей 1932 жылы 7 қарашада РКФСР Халықтық комитеті бұй­­ры­ғымен ашылған. Жал­пы­лай алғанда, музей­де біре­гей экспонаттар жеткілікті. Мә­­селен, Қазы­бек би, Әбіл­хайыр хан, Абы­лай хан мен бас­қа да саяси қайрат­кер­­лер­дің, қазақ халқы­ның соңғы ха­ны Кенесары Қасым­ұлы­ның түпнұсқадағы хаттары, ХХ ғасырдың басын­дағы қа­зақ халқының ұлттық-демо­кра­тиялық қозғалыстарының та­ри­хын ашатын мұрағаттық ма­­териалдар халық назарына ұсы­нылған. Мирас АСАН, «Егемен Қазақстан» ҚАРАҒАНДЫ