Ғылым • 30 Желтоқсан, 2025
Көзді ашып-жұмғанша тағы бір жыл зулап өте шықты. Биыл еліміздің ғылым саласы табысты болғаны анық. Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев Ғылым және технологиялар жөніндегі ұлттық кеңестің отырысында сөйлеген сөзінде: «Қазір ғылымға арқа сүйеген мемлекеттер әлемнің даму көшін бастап тұр. Біз сол елдердің қатарына қосылу үшін ғылымға айрықша мән беруіміз керек, яғни ғылымды қарқынды дамудың төте жолы ретінде қарастыруымыз керек. Ахмет Байтұрсынұлы «Озғандарға жету керек, жеткендерден озу керек» деген болатын. Бұдан бір ғасыр бұрын айтылған сөз қазір, әсіресе өзекті», деген болатын. Яғни ендігі жерде елімізде ғылымға көңіл бөлу жыл сайын арта түспек.
Таным • 30 Желтоқсан, 2025
Аудармашыны ЖИ алмастыра ала ма?
Кейінгі жылдары жасанды интеллект (ЖИ) қарқынды дамып, аударма саласына дендеп ене бастады. Онлайн аударма платформалары, нейрожелілерге негізделген жүйелер кез келген мәтінді бірер секундта бірнеше тілге аудара алады. Бұл жағдай «болашақта ЖИ адам-аудармашының орнын баса ала ма?» деген заңды сұрақ туғызды. Соған жауап іздеп, арнайы дөңгелек үстел ұйымдастырған едік.
Басылым • 27 Желтоқсан, 2025
«Duke University» газетіндегі қазақ фольклоры туралы мақала
АҚШ-тың жетекші Дюк университетінің газеті 1957 жылы қазақ фольклоры туралы жарық көрген кітап хақында ақпарат жариялаған. Сол кезде әртүрлі баспалардан жарық көрген тарих, әдебиет, өнер, ғылым туралы кітаптарды студенттерге, оқырмандарға таныстыруды мақсат еткен бұл басылым біздің ел тарихы мен мәдениетін америкалық оқырмандарға сонау ертеден насихаттай бастаған. Мәтінде ғасырлар бойы қазақ тайпалары Орталық Азияның ұлан-ғайыр даласын мекендеп келгенін айтады. Сонымен бірге жылқы өсірумен айналысып, жауынгер әрі еркіндікке құштар бұл көшпелі халық бай әрі салыстырмалы түрде күрделі ауыз әдебиеті дәстүрінің иелері екенін жазады.
Қоғам • 26 Желтоқсан, 2025
Қазақ хандығы туралы құнды еңбек
Тарих докторы, PhD, Токио шетел тілдері университетінің оқытушысы Дүйсенәлі Әбділәшімұлының «Елдік феномен: Қазақ хандығының Цин патшалығына жолдаған бірегей дипломатиялық құжаттары туралы тарихи-деректанулық зерттеу» атты кітабының тұсаукесері Л.Н.Гумилев атындағы ЕҰУ Ғылыми кітапханасы мен Алматыдағы Ғылым ордасында өтті. Аталған еңбек Токиода жарық көрген.
Білім • 25 Желтоқсан, 2025
Меруерт Бижанова: Оксфорд бала күнгі арманымды орындады
Бүгінде заңғар жазушы Мұхтар Әуезовтің «Халық пен халықты, адам мен адамды теңестіретін – білім» деген сөзі ақиқатқа айналды. Жас болса да топ жарып, 24 жасында әлемге әйгілі Оксфорд университетінің докторантурасына оқуға түскен Меруерт Бижановамен жақын танысып, оның ғылым жолындағы жетістігі туралы әңгімелескен едік.
Қазақстан • 25 Желтоқсан, 2025
Халықаралық валюта қорында – Қазақстан күні
Халықаралық валюта қорының штаб-пәтерінде Қазақстан Республикасының халықаралық қаржы институттарымен серіктестігін тереңдету, сондай-ақ елдің мәдени мұрасын ілгерілету мақсатында ұйымдастырылған «Қазақстан күні» атты ресми іс-шара өтті.
Қоғам • 24 Желтоқсан, 2025
Қолжазбаларды зерттеу жанданады
Қожа Ахмет Ясауи атындағы Халықаралық қазақ-түрік университетінің Еуразия ғылыми-зерттеу базасы жүзеге асырып жатқан жоба аясында қазақ зерттеушілері АҚШ-тың Бостон қаласындағы Гарвард университетіне ғылыми іссапармен барды. Жоба «Қазақстанның қолжазба мұрасы: реестрлеу, реставрациялау, ғылыми каталогтау, цифрландыру және кешенді кодикологиялық зерттеу» деп аталады.
Таным • 23 Желтоқсан, 2025
1803 жылы Ұлыбритания астанасы Лондон қаласында «Ресей империясының киім мәдениеті» атты кітап В.Миллер және басқа авторлар тарапынан жарық көрді. Бұл – империя құрамындағы халықтардың киім-кешек мәдениетін Батыс әлеміне таныстыруды мақсат еткен бірден-бір еңбек. Ағылшын және француз тілінде түсіндірме беріліп, әр халықтың киім үлгісі туралы ақпарат жеткізетін еңбектің біздің мәдениет үшін маңызы жоғары. Төменде кітапта жазылған түсіндірмені қаз-қалпында аударып беріп отырмыз.
Руханият • 18 Желтоқсан, 2025
Қазақ ойшылы Америкаға қалай танылды?
Бір сәт алып ағаштың сансыз жапырағын тербеп тұрған желдің қаншалықты қуатты екенін ойлап көріңізші. Ал ғұмырлық мұратты, маңдайдан басқан маңғаз ұйқыны, қалғыған қоғамды оятуға да соншалықты күш керек. Біздің қазақ қоғамына ол күш Абай Құнанбайұлы болды.
Тағзым • 18 Желтоқсан, 2025
Қазақ әдебиеті мен мәдениетінде өшпес із қалдырған көрнекті жазушы, күйші, кинодраматург Таласбек Әсемқұловтың 70 жылдығына орай Астанадағы Роза Бағланова атындағы «Қазақконцертте» «Талтүстегі қоңыр күй» атты әдеби-сазды еске алу кеші өтті.
