Фото: istockphoto.com
«Фридом Финанс» адвокаты Назерке Ризабекова
- «КазТАГ» пен «Фридом Финанс» арасындағы дау біраз уақыттан бері жалғасып келеді. Компания тарапынан бұл жағдайға қандай түсініктеме бере аласыз?
- Компания өзін қандай да бір қақтығыстың қатысушысы ретінде қарастырмайды. Бастапқыда ол өркениетті түрде және заң талаптарына сәйкес «КазТАГ»-қа шындыққа жанаспайтын мәліметтерді таратуды тоқтату туралы орынды әрі әділ талаптар жолдады. Иә, ақпарат агенттігінің әрекеттерінен мақсатты әрі ауқымды ақпараттық шабуылдың барлық белгілерін байқауға болады. Ұзақ уақыт бойы «Фридом Финансқа» қатысты сот шындыққа сәйкес келмейді және компанияның іскерлік беделіне нұқсан келтіреді деп таныған мәліметтер таратылды. Фактілер бұрмаланып, тәуелсіз журналистика ретінде құқықтық негізі жоқ айыптаулар жарияланды. Кәсіби этика мен құқықтық мәдениет тұрғысынан алғанда, жалған ақпаратты жүйелі түрде таратуға жол беруге болмайды.
«КазТАГ» сотқа дейінгі талап-арызға жауап бермегеннен кейін компания дәл сол талаптармен азаматтық сотқа жүгінді. Сот жарияланған мәліметтердің шындыққа сәйкес келмейтінін анықтады. Бұл шешім қылмыстық сот үшін оқиғаның немесе әрекеттің орын алған-алмағанын анықтау бөлігінде преюдициялық мәнге ие. Бірақ сот процесі кезінде де (кейін белгілі болғандай, сот шешімінен кейін де) біздің пікірімізше, «КазТАГ» шындыққа жанаспайтын ақпараттарды жариялауды жалғастырып, компания талаптарын елемейтінін көрсетті. Полицияға жүгіну біздің құқықтарымыздың жалғасып жатқан және үйлестірілген түрде бұзылуын тоқтату мақсатындағы мәжбүрлі шара болды.
- «КазТАГ»-пен болған жағдайға дейін «Фридом Финанс» осындай ақпараттық шабуылдарға тап болды ма?
- Жоқ, компания үшін бұл бұрын-соңды болмаған жағдай. Біз алғаш рет журналистиканың негізгі қағидаттарын осындай деңгейде елемеу әрекетімен бетпе-бет келдік. Заң бұқаралық ақпарат құралдарын материал жариялар алдында фактілерді объективті тексеруге міндеттейді. Алайда бұл жағдайда «КазТАГ» аталған стандарттарды сақтамады. Компанияға да, мемлекеттік органдарға да сұраулар тек көзбояушылық үшін жолданған, ал жарияланымдар ресми жауаптарды күтпестен жаппай жарияланып отырған.
- Сіздің ойыңызша, «КазТАГ»-тың мұндай әрекетке баруына қандай себеп болды?
- Ұйымдастырушылардың мақсаты қолдан қоғамдық резонанс туғызып, брендтің беделін түсіру арқылы «Фридом Финансқа» қоғамдық қысым жасау болды. Компания мұның ірі қаржы ұйымын белгілі бір жеңілдіктер жасауға және үшінші тұлғалардың пайдасына ақша төлеуге мәжбүрлеу үшін жасалғанын жоққа шығармайды. Алайда компанияның мұндай төлемдерді жүзеге асыруға заңдық міндеттемесі жоқ және ол олардың жеке қаржылық шығындары үшін жауап бермейді. «Фридом Финанс» ұстанымы өзгермейді: компания тек құқықтық алаңда әрекет етеді және ақпараттық бопсалау әдістеріне көнбейді.
- Соған қарамастан, «Фридом Финанс» татуласуға дайын екенін мәлімдеді. Бұл ұстаным өзгерген жоқ па?
- Компания бір жыл бұрын сотқа дейінгі талапта да, қазір де дауды реттеуге ашық екенін мәлімдеді. Бірақ татуласу тек бастапқыдан бері өзгермеген әділ әрі орынды талаптар орындалған жағдайда ғана мүмкін:
- жарияланымдардың шындыққа сәйкес келмейтінін мойындау;
- оларды ресми түрде теріске шығару;
- көрінеу жалған ақпарат таратылғанын және бұқаралық ақпарат құралдары туралы заң талаптары бұзылғанын мойындау.
Егер қорғау тарапы шынымен дауды реттеуге дайын болса, алдымен осы талаптарды орындаудан бастауы керек. «Фридом Финанс» үшін әділдікті қалпына келтіру және компанияның абыройлы атын қорғау аса маңызды. Егер сотталушылар бұл талаптарды орындамаса және оларды жүзеге асыру тетіктерін талқылауға ұсыныс жасамаса, онда істің соңғы нүктесін Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес сот қояды.
«КазТАГ» ақпарат агенттігінің бас редакторы Амир Касенов «Фридом Финанс» АҚ-қа қарсы ауқымды ақпараттық шабуылды ұйымдастырды деп айыпталуда. Ал агенттіктің бас директоры Асет Матаев коммерциялық ұйымдағы басқарушылық міндеттерін тиісінше орындамады және бұзақылық жасады деген күдікке ілінген.
«Фридом Финанс» мәліметінше, 2025 жылы «КазТАГ» компанияға қарсы алаяқтық, қаржы пирамидасын құру және клиенттердің қаражатын шығару туралы айыптаулар қамтылған көптеген жағымсыз жарияланымдар шығарып, ақпараттық шабуыл бастаған.
Тергеу нұсқасына сәйкес, «КазТАГ» бас директоры Асет Матаев басқарушылық міндеттерін тиісінше орындамай, редакция қызметіне жеткілікті бақылау жүргізбеген. Соның салдарынан «Фридом Финанс» үшін ауыр зардаптарға әкелген заңбұзушылықтарға жол берілген.
Сондай-ақ Асет Матаев бұзақылық туралы іс бойынша да жауапқа тартылып жатыр. Еске салсақ, 2026 жылғы 17 наурыздан 18 наурызға қараған түні Алматы қаласындағы Dostyk Plaza сауда-ойын-сауық орталығының маңында Матаев танысымен бірге мас күйінде екі 20 жастағы жігітпен жанжалдасып, оның соңы төбелеске ұласқан. Тергеу оның әрекетін адамдар тобының күш қолдану арқылы жасаған бұзақылығы ретінде саралаған.
Бұған дейін «Фридом Финанс» компаниясы «КазТАГ» басшылығы кінәсін мойындаған жағдайда татуласуға дайын екенін мәлімдеген болатын.
