Суреттерді түсірген – Владимир АКУЛЕНКО
Халықаралық қойылым ұлы композитордың «Манон Леско», «Богемалықтар», «Тоска», «Чио-Чио-сан» («Мадам Баттерфляй»), «Турандот» операларына заманауи сипат, жаңа көзқарас сыйлап қана қоймай, Италия мен Қазақстан арасындағы мәдени ынтымақтастықтың жарқын үлгісін көрсетті.
Айтқандай, Д.Пуччини шығармаларының көпшілігі кейіпкерлерінің есімімен аталатынын, ал махаббат мен байлықтың, адамгершілік пен ақшаның арасында аласұрған «Манон Леско» оның сахнадағы алғашқы үлкен табысы екенін де еске сала кетейік.
Әлемде ең көп қойылған «Богемалықтар» операсы Париждегі сіңірі шыққан суретшілердің өмірін әсерлі сипаттаса, Д.Пуччини осы шығарманы жазғанда әрі жас, әрі кедей болатын. Шығарманың шынайылығына мұның да ықпалы болғаны даусыз. Бірақ олардың жастық шақтағы байлығы – еркіндігі емес пе еді?
Мысалы, Флория Тосканың («Тоска») бір күннің ішінде Римде басынан өткен махаббат, қызғаныш, сатқындық туралы шиеленісті, қарқынды саяси драмасы да опера тарихындағы ең танымал «Vissi d’arte» ариясымен дараланбақ.
Өнерден хабардар қауымға оқиғасы Жапонияда өрбитін өндірдей жас гейшаның қайғылы махаббат тарихы туралы «Мадам Баттерфляй» мен өзі аяқтай алмай өмірден озғанда, шәкірті нүктесін қойған Қытай ханшайымы туралы соңғы операсы «Турандоттың» мазмұнын баяндап отырудың өзі артық.
Тыңдарманын толқытып, көрерменін күлдіре де тебіренте алатын талантты композитордың музыкалары мәңгілік адамзаттық тақырыптардың айналасында өрбитіндіктен, шығармалары да ғұмырлы болып қала бермек. Оркестрді сүйемелдеу үшін ғана емес, мың құбылған сезім құралы ретінде де шебер үйлестіре білген Пуччинидің басты артықшылығы да сонда, операны салтанатты өнер тілінде тірі эмоцияға толы шынайы драма деңгейіне көтере білгенімен дараланбақ.
Сонымен қазақ сахнасындағы қойылымның драматургиялық діңгегі қозғалыс пен қимыл арқылы ашылатын «әйелдер хоры» десек те болады. Сахналық әрекет жанды да электрондық музыканың, әуедегі әрі жердегі хореографияның үйлесімі арқылы жүзеге асады.
«Puccini Dance Circus Opera» спектаклі – Тоскана қаласындағы италиялық «blucinQue» компаниясы мен ORT оркестрлерінің бірлескен туындысы. Алматы қаласындағы көрсетілімдерге шетелдік және отандық әртістер, оркестр және вокалдық солистер қатысты. Италия мен Қазақстанның өнердегі көпірі іспетті Алматыдағы көрсетілімдер Абай атындағы Қазақ ұлттық опера және балет театрының сахнасындағы халықаралық деңгейдегі сирек сәттердің біріне айналды.
Спектакльдің продюсері Паоло Стратта бұл жобаны сахналау аса маңызды әрі көп қатпарлы үдеріс болғанын айтады. Халықаралық жоба 2024 жылы композитордың 100 жылдығына орай қолға алынған. Продюсер Паоло Стратта спектакльді қою барысында түпнұсқа мәтін мен оның түпкі айтпағы, ішкі мазмұны өзара диалогке түсіп, 39 түрлі музыкалық аспаптан тұратын ерекше құрамдағы оркестр жасақтау жұмысы көп уақыт алғанын тілге тиек етті.
Италияның Қазақстандағы елшілігінің мәдениет жөніндегі атташесі Эдоардо Кризафулли өнердегі отандастарының Қазақстанға шығарманың шын мәніндегі түпнұсқасын, ақиқатында жаңа да айрықша қойылымды әкелуге әрекет жасап, бәрі де сәтімен жүзеге асқанын мәлімдеді.
Елшілік өкілдері Италия мен Қазақстан хаттамада ғана емес, өнер әлемінде тоғысып, музыка арқылы тілдескеніне риясыз алғысын білдірді.
АЛМАТЫ
