Жасанды интеллект мұғалімді алмастыра ма?

30 рет

көрсетілді

6 мин

оқу үшін

Білім беру саласына жасанды интеллектіні (ЖИ) енгізу – заманауи оқу процесінің ажырамас бөлігіне айналды. ЖИ оқытуды дербестендіру, әкімшілік міндеттерді автоматтандыру және білім беру қызметтерінің сапасын жақсарту үшін жаңа көкжиектер ашады. Алматыдағы Freedom Talk EdTech алаңында білім беру және технология саласының сарапшылары жасанды интеллектінің оқыту жүйесін қалай өзгертетінін, қандай міндеттерді шеше алатынын және технология мен мектептегі адамның рөлі арасындағы шекара қайда өтетінін талқылады, деп жазады Egemen.kz.

Гүлбаршын АЙТЖАНБАЙҚЫЗЫ

Жасанды интеллект мұғалімді алмастыра ма?

Пікірталасқа Bilim Group негізін қалаушы және компанияның бақылау кеңесінің төрағасы Рауан Кенжеханұлы, Freedom Holding бас техникалық директоры Ренат Түканов пен Bilim Group бас директоры және тең негізін қалаушы Александр Савченко қатысты.

Рауан Кенжеханұлының пікірінше, бүгінгі білім беру саласындағы басты сын-қатер – оқытудың классикалық моделінің заман талабына сай келмеуі. Сарапшы білім жүйесінің әлі де ғасырлар бойы өзгермеген ескі қағидаттарға сүйенетінін атап өтті. Оның айтуынша, жүйе әлі күнге дейін ғасырлар бойы өзгермеген қағидат бойынша құрылған. Бірақ технлогияның дамуы мұны өзгертуге мүмкіндік береді. Дәстүрлі білім берудің негізгі түйткілі – оның 200 жыл бұрынғы қалыптан шыға алмауында. Сыныптағы отыз оқушы және әрқайсысына көңіл бөлуге физикалық тұрғыдан үлгермейтін жалғыз мұғалім – бүгінде үйреншікті, бірақ тиімсіз көрініске айналған. Қазіргі таңда технологияның мүмкіндігін еркін меңгерген, тіпті жасанды интеллектіні (ЖИ) пайдалана алатын оқушылар өсіп келеді. Алайда мұғалімдерде әр балаға арналған жеке оқу траекториясын құруға мүмкіндік пен уақыт тапшы.

Жасанды интеллектіні студенттер қалай қолданып жүр?

Қоғамда «жасанды интеллекті мұғалімдерді алмастыра алады» деген пікір қалыптасқан. Бірақ мұғалімдер мұнымен келіспейді. Жасанды интеллект мұғалімнің орнын басуы үшін нейрожелі келесі күрделі дағдыларды меңгеруі тиіс:

Эмоцияны, ым-ишара мен мимиканы тану және олардың мәнін түсіну;
Оқушының хабарламаларын көп деңгейлі терең талдаудан өткізу;
Мәтіндік және дауыстық ақпаратқа сәйкес реакция білдіру.

Технологиялар дамуының қазіргі деңгейіне сүйенсек, ЖИ-ді мұндай «адами» қасиеттерге баулу әлі де мүмкін емес. Егер жақын арада оқытудың мүлдем жаңа әдістемесі пайда болмаса, жасанды интеллект адам баласына тән эмпатия мен сезімді алмастыра алмайды.

Bilim Group бас директоры Александр Савченко өз сөзінде мектепте технологияларды тәжірибеде қолдануға және педагогтың рөлін өзгертуге баса назар аударды. Оның айтуынша, ЖИ негізгі әсері – адамды алмастыруда емес, білім беру үдерісі ішіндегі функцияларды қайта бөлуінде.

«Біз жасанды интеллект мұғалімді алмастырады деген сценарийді көріп отырған жоқпыз. Алайда ол күнделікті атқарылатын жұмыстардың едәуір бөлігін – оқу материалдарын дайындауды, тапсырмаларды тексеру мен есеп беруді өз мойнына ала алады. Бұл педагогтың ең маңызды міндеті – шәкіртке тәлімгер болу, оған қолдау көрсету және тікелей қарым-қатынас орнату үшін уақытын босатады», деді сарапшы.

Сарапшы Савченко оқытуды дербестендіру тек тапсырманы күрделендіру емес, баланың жеке мүддесі мен өмірлік жағдайын ескеру екенін атап өтті. Ол білім беру платформалары жинайтын мәліметтердің маңызы мен оларды талдау мүмкіндіктеріне жеке тоқталды.

«Жасанды интеллект жаңа индустрияға – оқушы туралы деректерді талдау мен түсіндіруге жол ашады. Біз тек ақпарат жинап қана қоймай, оны ата-аналар мен педагогтар үшін ұғынықты қорытындыға айналдыра аламыз», деп түсіндірді Савченко.

Сарапшының пайымдауынша, кез келген білім беру процесі – бұл ең алдымен коммуникация. Мұғалім тек білім көзі ғана емес, ол – баланың мінез-құлқы мен ойлау жүйесін қалыптастыратын тұлға, нағыз рөлдік модель. Технология ұстаздың жүгін жеңілдетіп, әр оқушыға көңіл бөлуіне уақыт тауып беруі тиіс, бірақ ол адамды ешқашан алмастыра алмайды.

Жасанды интеллект жаңылса, кім жауапты?

Freedom Holding Corp компаниясының бас техникалық директоры Ренат Тұқановтың айтуынша, қазіргі заманғы жүйелер, адамдық ойлау түріне ие емес.

«Қазіргі заманғы жасанды интеллект жүйесі өте нақты міндеттерді шешеді. Егер тым жеңілдетсеңіз, олар келесі әрекетті немесе сөзді жақсы болжайды, бірақ адам сияқты ойланбайды және алаңдамайды. Олардың тәжірибесі, эмоциясы және физикалық әлемі жоқ», деп атап өтті ол.

Оның айтуынша, толық автоматтандыру туралы әңгімелер көбінесе асыра айтылған. Тіпті технологияларды белсенді енгізген кезде де міндеттердің едәуір бөлігі адамда қалады.

«Зерттеушілердің бағалауынша, экономикадағы міндеттердің төрттен бір бөлігін автоматтандыруға болады және олардың аз ғана бөлігі экономикалық тұрғыдан ақталады. Сондықтан ЖИ мүмкіндіктеріне байыппен қарау маңызды – бұл күшті құрал, бірақ адамды әмбебап алмастыру емес», деп атап өтті Тұқанов.

Ол сондай-ақ Қазақстан үшін жасанды интеллектіні дамытудың экономикалық өсімнің маңызды бағыты болуы мүмкін екенін, бірақ жүйелі жобалар мен ұзақ мерзімді тәсілді талап ететінін атап өтті.

Жасанды интеллект мұғалімнің жұмысын қалай жеңілдетеді?

Жалпы, пікірталасқа қатысушылар Қазақстандағы EdTech-индустриясы тәжірибе сатысынан шығып, білім беру саясатының жүйелік элементіне айналып отыр деп тұжырымдады. Технологиялар оқытудың қолжетімділігі мен сапасын арттыруға мүмкіндік береді, алайда цифрлық құралдар мен адами өзара іс-қимыл арасындағы теңгерім негізгі фактор болып қала береді.

Freedom Talk EdTech алаңындағы пікірталас бүгінгі күннің басты мәселесі технологияның мектепке келуі емес, білім берудің жаңа үлгісін қалыптастыру екенін айқындап берді. Жасанды интеллект мұғалімнің орнын баспайды, керісінше, оның мүмкіндіктерін еселеп арттыратын таптырмас құралға айналады.