Денсаулық сақтау жүйесін жетілдіру жөніндегі кеңес

Кеңесті ашқан Премьер-министр жалпыхалықтық референдумда қа­был­данған жаңа Конституция­да мемлекеттің негізгі қағидаты ретінде адамға бағдар­ланған саясат­тың бекі­тілгенін атап өтті. Бұл қабыл­данатын барлық  шешім, ең ал­дымен, азаматтар үшін нақты нәти­жеге бағытталуға тиіс екенін білдіреді.

Мемлекет басшысы айқындаған басым міндеттердің бірі – әлеуметтік саланы, оның ішінде денсаулық сақтау жүйесін жаң­ғырту. Сондай-ақ міндетті әлеуметтік ме­­дициналық сақтандыру жүйесінің ашық­тығын қамтамасыз етіп, халыққа көр­се­тілетін қызмет сапасын арттыру қажет.

«Мемлекет басшысы Ұлттық құрыл­тай отырысында ұлт денсаулығына бөлінетін қаражаттың жымқырылуын басты мәселе ретінде атап өтті. Ұлт саул­ы­ғына бағытталған қаржының жым­­қырылуы – мүлдем ақылға сый­май­тын жағдай. Осыған байланыс­ты бірқатар жүйелі шешім қабыл­данды. Қор Қаржы министрлігінің қарамағына берілді. Бұл қолданыстағы олқылықтарды жоюға, жалған есептер мен құжаттарды бұрмалаудың алдын алуға және қатаң қаржылық бақылауды қамтамасыз етуге мүмкіндік береді. Бюджеттен бөлінетін әр теңгенің арнайы медициналық қызмет, дәрілік зат немесе медициналық құрылғы түрінде нақты азаматқа дейін жетуі алдағы жұмыстың негізгі қағидаты болуға тиіс. Барлық шығын толық ашық әрі олардың өз цифрлық ізі болуы қажет. Онсыз денсаулық сақтау жүйесіне деген сенімді қамтамасыз ете алмаймыз. Қорды трансформациялау нәтижесінде тиімсіз шығындарды, ең алдымен, дәрілік заттарды сатып алу саласында қысқарту; бюджеттік жос­парлауды неғұрлым дәлірек жүргізу және демографиялық өзгерістерді ескеру арқылы дәрі-дәрмек жеткізудегі іркілістер мәселесін шешу; үдерістерді автоматтандыруға көшу арқылы Қор құрылымын оңтайландыру сияқты мақсаттарға қол жеткізілуге тиіс», деді О.Бектенов.

Қор Қаржы министрлігінің қара­­мағына берілген күннен бері атқа­рылған жұмыстар барысы қара­лып, МӘМС жүйесін трансфор­мация­лаудың жаңа тәсілдері талқыланды.

Премьер-министрге Қаржы ми­нистрі Мәди Такиев қабылданып жатқан институционалды шаралар туралы баяндады. МӘМС жүйесі шең­берінде жыл сайын шамамен 3,4 трлн теңге қайта бөлінеді. Қаржы министрлігі қара­жатты басқаруды оңтайландыруға және оның тиімді­лігін арттыруға, ерікті ме­дицина­лық сақтандыру көлемін «көлеңке­ден» шығаруға, халыққа меди­цина­лық көмектің үздіксіздігін қамтамасыз етуге бағытталған басқа да бірқа­тар заңға түзетулер әзірледі.

«Әлеуметтік медициналық сақтан­дыру қоры» КеАҚ басқарма төрағасы Гүлмира Сабденбек МӘМС жүйе­сіне жүргізілген талдау қорытын­ды­ларын таныстырды. Негізгі мәселе ретінде біртұтас басқару үдерісінің жоқтығы және жұмыстың денсаулық сақтау жүйесінің түпкі нәтижесіне емес, көрсетілген қызмет көлеміне бағдарлануы аталды. Осыны шешу үшін кейінгі 1,5 айда Қор кешенді шаралар қабылдады: қаржы ағындарын бақылау күшейтілді, медициналық көмекті лимиттеу мен төлеу тәсілдері қайта қаралды, негізгі қаржылық өкілеттіктерді орталықтандыру бас­талды, ұйымдық құрылым оңтай­ландырылып, алаяқтық­тың алдын алуға арналған бақылау контуры құрылды. Сонымен қатар талда­малық мониторингке жасанды интеллект енгізіліп, Қор, Денсаулық сақтау және Қаржы министрліктері мен медициналық ұйымдардың ақпараттық жүйелері интеграцияланып жатыр.

Премьер-министрге операция­лық қаржыландырудан стратегия­лық әрі зияткерлік басқаруға көшуге бағытталған МӘМС 2.0 жаңа моделі таныстырылды. Енді Қор қызмет­терге ақы төлеумен ғана шектелмей, денсаулық сақтау жүйесінің да­муын болжау, бақылау, талдау және тұрақтылығын қамтамасыз ету міндет­терін де атқарады.

Реформаның төрт негізгі бағыты белгіленді. Алдымен актуарлық басқа­ру демография, ауру түрлері мен ме­дици­на­лық технологияларды ескере оты­рып, қаржылық міндеттемелерді ұзақ­мерзімді болжауға мүмкіндік береді. Ал тәуекелге бағдарланған модель бойынша медициналық ұйымдар senim, baqylau, qauyp санаттарына бөлініп, тәуекел деңгейіне қарай бағаланады. Цифрлық антифрод-қадағалау жүйесі жалған тіркеу, қызмет қайталануы мен негізсіз гос­питализацияны автоматты анықтап, шығынды 5–10%-ға қысқартуға жол ашады. Бірыңғай цифрлық архитек­тура болса, қаржыландырудың бар­лық кезеңін біріктіріп, ақша ағынын то­лық бақылауға жағдай жасайды. Оның негізгі құралы ретінде цифр­лық теңге енгізіліп, бұл бағытта Қор «СҚ-Фармациямен» бірлесіп, дәрі-дәрмек сатып алу саласында жұмысты бастап кетті.

Сондай-ақ Премьер-министрге МӘМС-тің жаңа архитектурасының технологиялық негізі және «цифрлық қалқаны» – «Qalqan» жаңа цифрлық платформасының функционалдық мүмкіндіктері таныстырылды.

Ақпараттық-есепке алу орталы­ғының басшысы Жанасыл Оспанов­тың айтуынша, «Qalqan»­ платформасы қаржы­лан­дыруды толық цифр­ландырып, меди­­циналық жүйелер­мен интеграция­ны және басқару шешімдерін талдамалық қолдауды қамтамасыз етеді. Жүйе па­циент­­ке қатысты қызметтер, госпитали­зация, талдау, шығындар мен МӘМС, ТМККК деректерін бір жерге жи­нап, азаматтарға сәйкессіздіктер тура­лы хабарлау мүмкіндігін береді. Бұл «ха­лықтық бақылау» тетігін қалыптас­тырады.

Медициналық мекемелер дең­гейін­де платформа ресурстар, инфра­құ­ры­лымдар, кадр, қаржы және тәуе­кел­дер­ді талдап, автоматты ұсынымдар әзір­лейді әрі рейтинг қалыптастырады. Қор есебінше, инновациялардың эконо­­ми­ка­лық әсері 200 млрд теңге­ден асады. Реформа қаржыландыру ашық­тығын күшейтіп, медицина қызмет­керлерінің жүктемесін азайтады.

Кеңес қорытындысында Олжас Бек­те­нов ұсыныстарды мақұлдап, ведом­стволарға нақты мерзімдермен тапсырма берді. Министрліктер түзетулер мен қаржыландыру тетіктерін ұсы­нуы, ал өңірлер мен Денсаулық сақтау министрлігі 15 сәуірге дейін медициналық ұйымдарды «Qalqan» жүйесіне көшіруге тиіс.