Хабар-ошарсыз кеткендердің балалары қорғаусыз қалмауы тиіс

Бүгінгі күннің ақиқатын және технологиялық жаңа­лық­тарды ескере отырып, ха­бар­сыз кеткендердің орна­лас­қан жерін уәкілетті орган­дар­мен тез арада табу тәжі­ри­бе­сіне және жедел-іздестіру мен процессуалдық шаралар­ды кешенді қолдануға қара­мас­тан, бұл тетік тұрақты же­­тілдіруді қажет етеді. Алай­­да, жедел-іздестіру қыз­ме­­тінің іске қосылған те­ті­гінің ағынында хабарсыз кет­кен­дер­дің және олардың туыс­та­ры­ның құқықтары мен заңды мүд­делерін қорғау мә­селелерін ұмы­тпауымыз қажет. 

Қазіргі таңда адам жоғал­ған жағдайда аталған факт тір­келеді және жедел-іздестіру қыз­метінің барлық шаралары жүргізіледі. Бірақ бұл рет­те тіркеу нөлдік позиция бо-

йынша жүзеге асырылады, яғни Қылмыстық кодекстің жеке тұлғаға қарсы нақты бабына сілтеме жасалмайды. Біздің ойымызша, осы сот тал­қылауы аясында хабар­сыз кеткен тұлғаның асы­ра-

у­ын­дағыларды істің мән-жа­йы анық­талғанға дейін «жәбір­ле­нушілер» деп тану туралы мә­селені қарау мақсатқа сай болады. Осы адамдардың атал­ған мәртебесі қылмыстық-про­­цестік заңнаманың аясында жә­бірленушілерге зиянды өтеу қо­ры арқылы олар­дың заңды құ­қықтары мен мүд­делерін қор­ғауға мүм­кін­дік береді.

Атап өтетін жайт, «Жәбір­ле­нушілерге зиянды өтеу қо­ры туралы» Заңның жобасы Парламент Мәжілісінің қа­ра-

у­­ында жатыр. Біздің ойымыз­ша, төлемдер бюджеттік қа­ра­жат­тан жүзеге асырылып, асырау­шысын жолғалту бойынша әлеу­меттік жәрдемақыларға те­ң­естірілуі тиіс. Одан басқа, хабарсыз кеткен ата-аналарды іздестіру күнінен бас­тап кәмелеттік жасқа тол­ма­ған балаларға уақытша қам­қоршылық белгілеу тура­лы мәселе шешілмеген күйін­де қалмауы керек, себебі, осы кезең аралығында олар­дың мүдделерін білдіру заң­на­ма­лық деңгейде реттелген жоқ. Сон­дай-ақ, заңнамалық акті­лер­де ата-аналарды іздестіруге тек жақын туыстарының өті­ніш білдіру құқығын көздейтін нор­маны ғана емес, сонымен қатар, ата-аналардың қам­қорлығынсыз қалған бала­лар мен жетім балалар ме­ке­ме­ле­ріндегі балалардың заңды өкіл­дерінің өтініш білдіру құ­қы­ғын көздейтін норманы ен­гіз­уді мақсатқа сәйкес болады деп есептейміз.

Бүгінгі күні балалар үйіне тү­сетін балалардың көбінесе жа­қын туыстары жоқ немесе олар баланың одан арғы тағ­дырына қызығушылық біл­дір­мейді, ал ата-аналардың қам­қорлығынсыз қалған ба­ла­­лар мен жетім бала­лар үшін білім беру ұйым­да­­ры бас­шыларының мұн­дай құ­қық­тары жоқ. Сон­дық­тан, Үкі­мет жоғары­да бая­н­да­л­ған­дарды жә­не қоз­ғал­ған мә­се­ленің маңыз­ды­лы­ғын ескере отырып, осы бастаманы іске асыру мәселесін ағымдағы заңнамалық қызмет аясында қарастырса жөн болар еді.

Серік АҚЫЛБАЙ,

Сенат депутаты