Тарих • 29 Қараша, 2023
Әсет ақынды фотоға түсірген кім?
Қазақтың ән өнерінде айрықша орны бар тұлғаның бірі – Әсет Найманбайұлы. Музыка өнерін зерттеуші, академик Ахмет Жұбанов 1963 жылы жарық көрген «Замана бұлбұлдары» атты монографиясының 262-бетіне тарихта тұңғыш Әсет Найманбайұлының фотосын жариялаған екен. Одан кейін қазақ әдебиетінің белді өкілі, балалар жазушысы Сапарғали Бегалин «Мәдениет және тұрмыс» журналының 1977 жылғы желтоқсан айындағы санына «Әнші Әсет» атты мақаласымен бірге жоғарыдағы фотоны екінші рет жаңғыртып жариялапты. Қазіргі таңда жаппай қолданыста жүрген Әсет ақынның фотосының түп негізі осы. Бұл күндері ақын бейнесі компьютерлік мүмкіндіктер арқылы өңделіп, көркем түрлендіріліп тарап жүр.
Өнер • 29 Қараша, 2023
Қазақ қылқалам өнерінің бүгінгі бастауында тұрған көшбасшы тұлғаларының бірі Амандос Ақанаев буырқанған боялар әлемінде «көшпелілер жылнамашысы» атанған. Заманауи сурет өнеріндегі түрлі техниканы бір кенептің үстінде үйлесімді түйістіре білетін шебердің шығармашылығы ұлттық нақышқа бай бірегей стилімен ерекшеленеді.
Таным • 29 Қараша, 2023
Ақтөбеде ғұн археологиясы мәселелеріне арналған «Халықтардың ұлы қоныс аударуы қарсаңындағы далалық тайпалар» атты халықаралық ғылыми-тәжірибелік конферения өтті. Ә.Марғұлан атындағы Археология институты мен Ақтөбе облысының Мәдениет, архивтер және құжаттама басқармасы, облыстық тарихи-өлкетану музейі бірлесе ұйымдастырған жиында ғұн кезеңі талқыланды. Ғұндар дәуірі – Қазақстан тарихының ақтаңдағы, осы кезге дейін тарихшыларымыз сол заманды халықтардың ұлы қоныс аудару кезеңі деп жеткілікті зерттемей келді. Жыл санауымыздың алғашқы бес ғасырында қазақ даласында сақ-сармат тайпаларымен бірлесе күшті одақ құрып, Қара теңіз, Кавказ, Қырымнан асып, Шығыс Еуропаға дейін империя құрған ғұн тайпаларының ескерткіштері қазақ даласының барлық аймағынан табылып жатыр. Соның алдыңғы қатарында Ақтөбе облысы Ойыл ауданындағы Сорлақмола обасы мен Маңғыстау облысындағы ғұндардың Қарақабақ порты және Алтынқазған қоныстары тұр.
Әдебиет • 29 Қараша, 2023
«Сыртым – бір қоңыр бағлан, ішім – бір кекті қабылан. Қабылан айбат шегеді, қабанға азу жаныған. Өз ішін танып-білмеген, өзгені қашан таныған?» (Несіпбек Айтұлы). Бұл жолдарда бәрі өзіңді танудан басталатынын меңзеп қана қоймайды, бүкіл жан дүниесінің қарсылығын әйгілейді. Ал егер ішіне кек қатып ашынса, қабыланың алмайтыны жоқ.
Қоғам • 29 Қараша, 2023
Кейде оқырмандар тарапынан: «Жазушылар бүгінгі өмірдегі көріністерді, қоғамдағы құбылыстарды, жазғаннан гөрі өткен тарихи тұлғалар, оқиғалар туралы көбірек қалам тербейді», деген пікірді естиміз. Бір жағынан, бұл пікірдің де жаны бар. Өйткені оқырман шығармадан өз дәуірінің бейнесін көргісі келеді. Бірақ оны жазу оңай емес. Алайда бүгінгі адамдардың жан-дүниесінде не болып жатыр, олардың қоғамға, өмірге көзқарасы қандай деген сауалдарға жауап беретін көркем туынды жазып жүрген жазушылар да жетерлік. Соның бірі – Қуандық Түменбай. Қарымды қаламгердің кітаптарымен ертеден таныс болғандықтан ба, оның кез келген хикаятында болсын, шағын әңгімесінде болсын, сомдалған кейіпкерлер – кәдімгі өзіміз күнде көріп жүрген қарапайым адамдар бейнесі. Солардың басынан өткен мұңы мен қайғысы, қиындығы мен қуанышы көркем шындықпен өріліп, ақ параққа мөлдіреп түсе қалған.
