Сарапшылар
Ормұз бұғазының бұғатталуы әлемде қандай тәуекелдер тудырады?
Ормұз бұғазының жабылуы әлемде аштық қаупін туғызуы мүмкін. Бұл бұғаз аумағында бидай немесе күріш тиеген кемелердің бөгелуіне ғана байланысты емес. Бұғаздың бұғатталуы газ бағасының күрт өсуіне әкелді. Газ – азот тыңайтқыштары мен карбамид өндірісінің негізгі шикізаты. Газ бағасының көтерілуі тыңайтқыш өндірісін тиімсіз етеді, тіпті егіс науқанының алдында көптеген зауыттар жабылуға мәжбүр болып отыр.
16 Наурыз, 2026
Шағын бизнес: мүмкіндік кезеңі
Үкіметтің макроэкономикалық ахуалды тұрақтандыруға қатысты қабылдаған шешімдерін шағын және орта бизнес (ШОБ) үшін сүйінші хабар болды деуге негіз бар ма? Бұған мен «иә» деп жауап берер едім. Дегенмен ескере кетер бір маңызды жайт бар, бұл – үзіліс, күш жинау мүмкіндігі. Бізге тыныстап, бизнесті ретке келтіруге уақыт берілді: қаржылық жоспарлауды, стандарттау мен жүйелеуді енгізуге және басқа да маңызды істерді қолға алуға мүмкіндік туды.
21 Қазан, 2025
Еліміз кейінгі кезде мұнай өндірісін арттыра түсті. Биыл мемлекет 96 млн тонна мұнай өндіреміз деп жоспарлады. Жақын аралықта 100 млн межесіне жеткіміз келеді. Бұл ретте «Теңіз» жобасы үлкен рөл ойнады. Әрине, өндірісті бұлайша арттыру ОПЕК+ аясындағы міндеттемемізге қарама-қайшы.
30 Қыркүйек, 2025
Ипотека рәсімдеу – үйлі болу ғана емес, үлкен жауапкершілік. Қазір несие мөлшерлемелері жоғары, ал халықтың табысы тұрақты емес. Осындай жағдайда ипотекалық несиені қалай тиімді пайдалануға болады? Қайта қаржыландыру жасау жолдары қандай?
06 Тамыз, 2025
Елімізде кәсіпкерліктің қанат жайып келе жатқанына қарамастан франшизалар үлесі әлі де төмен. 2 пайызға да жетпейді. Франчайзинг – жай бизнес-модель емес, бұл – инфляция, белгісіздік және цифрлы трансформация жағдайындағы бизнес ауқымын кеңейтудің тиімді құралы. АҚШ пен Еуропада франчайзинг шағын және орта бизнестің (ШОБ) басты қозғаушы күші ретінде баяғыда-ақ мойындалған. Бірақ біздің елде бұл бағыт әлі де болса экономиканың жеке саласы ретінде қарастырылмайды.
31 Шілде, 2025
Жазда ипотека рәсімдеу тиімді ме?
Жаз мезгілінде құрылыс компаниялары тарапынан жеңілдіктер мен акциялар жиі ұсынылады және тұрғын үйді көру, салыстыру және көшу үдерісі ауа райының қолайлылығына байланысты жеңілдей түседі.
04 Шілде, 2025
Осыдан бір жыл бұрын еліміздің шығысында литий кен орны ашылады, ол 15 млрд доллар пайда әкеледі деген сарында ақпарат тарады. Кейін бұл мәселе көмескі тартып қалды. Негізі, мұндай кен орындары әлемде көп-ақ. Оны игеру тиімді ме, тиімді емес пе, мәселе сонда. Көп жағдайда оны пайдалану тиімсіз болғандықтан қор ретінде есептемейді, ресурс ретінде есептейді. Біздің ақпарат құралдары «болжам бойынша сирек металдар қоры 20 млн тоннадан асады, 300 метр тереңдікте, орташа құрам – тоннасына 700 грамм» деп жазған. Жаңалық болсын деп жаза береді. Шынымен рас болса, әлдеқашан АҚШ, Қытай немесе Ресей игеруге араласар еді.
26 Маусым, 2025
Кеңістікті сақтаудың қадірі арта түсті
Алматыда үйді бұзып, жаңасын салу үдерісі кейінгі жылдары үдей түсті. Қай көшеден өтсең де, ескі үйлердің орнына салынып жатқан көпқабатты кешендер менмұндалайды.
18 Маусым, 2025
Қоғамдық тамақтану саласы – ауыр бизнес. Мұнда бәсеке жоғары, кадр тапшы және ұдайы қысым бар. Салаға аяқ баспас бұрын өзіңізге «мен 24/7 жұмыс істей аламын ба?», «осы салаға, адамдарға деген махаббат менде бар ма?» деген сұрақ қою қажет. Себебі мұнда бәрі де адам арқылы іске асады – тұтынушылар, команда, серіктестер, яғни күн сайын адами фактормен ұшырасып отырасыз.
04 Маусым, 2025
IPO қор нарығының қолдаушысы ма?
2022–2023 жылдары «ҚазМұнайГаз» бен «Air Astana», оған дейін KEGOC, «ҚазТрансОйл» және басқа да компаниялардың IPO-сы (бастапқы жария ұсыныс) өтті. Бұл IPO-лар нарықты кеңейтіп қана қоймай, мыңдаған азаматтың инвестиция әліппесін меңгеруіне мүмкіндік берді. Реттеушілер де қолдау көрсетіп, ережелерді жеңілдетті, листинг талаптарын жұмсартты. Корпоративтік басқару халықаралық стандарттарға жақындай түсті. Мемлекет халықтың акцияға деген қызығушылығын арттыру мақсатында ұзақмерзімді инвесторларға салықтық жеңілдіктер ұсынып, зейнетақы қорының жеке компаниялар акциясына қаржы салуына рұқсат берді.
09 Сәуір, 2025
Мемлекет шағын және орта бизнесті қолдау мақсатында түрлі бағдарламалар мен бастамаларды ұсынып отыр. Әрине, салада тәуекелдер мен түйткілдер жоқ емес. Дегенмен жақсы мүмкіндік те бар. Осы ретте оқырман мен кәсіпкерлер назарына қазіргі уақыттағы қолжетімді бастамаларды айта кеткен жөн.
14 Наурыз, 2025
Қаржы нарығында инвестиция жасаудың ең алғашқы әрі маңызды қадамы – дұрыс брокер таңдау. Брокердің сенімділігі, комиссиялық алымдары, сауда платформасының ыңғайлылығы мен реттеу стандарттары инвестицияңыздың табыстылығына тікелей әсер етеді. Жеке инвесторлар негізі тек комиссия деңгейіне ғана назар аударуы мүмкін, алайда брокер таңдау кезінде ескерілетін басқа да маңызды факторлар бар.
13 Наурыз, 2025
Әлем мұнай бағасына тәуелді...
Бюджетіміздің басым үлесін мұнайдан түскен табыс құрайтындықтан, нарықтағы ахуалға әркез назар аударып отырамыз. АҚШ-та Дональд Трамптың билікке келуі нарықты аздап алаңдатты. Себебі Құрама штаттар басшысы мұнайдың әлемдік бағасын төмендетемін деп мәлімдеді. Ол алғашқы президенттік кезеңінде де бағаны түсіргісі келді. Бірақ баға түсе қойған жоқ. АҚШ – әлемдегі ең көп мұнай шығаратын ел. Өндірген мұнайының 70 пайызы – тақтатас мұнайы. Оның өзіндік құны – барреліне 60 доллар шамасында. Егер баға құлдырап жатса, бірінші соққыны басқа емес, АҚШ өндірушілері алады. Сонымен бірге жұмысшылары қысқара бастайды. Демек таяқтың екі ұшы да өзіне тиеді деген сөз.
05 Наурыз, 2025
Ең бастысы – кәдуілгі жұмыспен салыстырғанда бизнесте бәрі де басқаша екенін түсіну. Жалдамалы жұмыста тұрақты жалақы алсаңыз, бизнестегі табысыңыз күш-жігеріңіз бен шешімдеріңізге тікелей байланысты. Сіз «Клиент неліктен сізді таңдауы керек?» деген сұраққа нақты жауап табуыңыз қажет. Бұл – сіздің бірегей саудадағы ұсынысыңыз. Бизнес ашып қана қоймай, айрықша қажетті дүниені ұсына алу керек.
25 Ақпан, 2025
Банк секторындағы бағдар өзгере ме?
Қазір Салық кодексі қызу талқыланып жатыр. Меніңше, салық жүктемесін көбейтіп қана қоймай, қосымша кіріс те іздеу керек. Бұл ретте ерекше табысқа ие болып келе жатқан банк секторын айтуға болады. Ұлттық банк дерегінше, былтыр банк секторы 3 трлн теңге табыс тапқан. Оның 451 млрд теңгесі корпоративті табыс салығы (КТС) ретінде төленген. Соның өзінде артылған 2,55 трлн теңге – кейінгі 15 жылдағы рекордтық көрсеткіш.
06 Ақпан, 2025
Жаңа жыл ЕО-ның РФ банк саласына санкция енгізуімен басталды. G7 елдері Будапешт меморандумын жүзеге асыру мақсатында РФ-ға қарсы санкция салынатынын хабарлады. Осыған байланысты санкцияны айналып өту үшін көрші елдерде ашылған компаниялары да қарауылға ілінетіні айтылып жүр. 2024 жылы 20 желтоқсанда АҚШ-тың санкция жариялауы Ресей валютасын құнсыздандырды. Оның салдары біздің теңгеге де тигені жұртқа аян.
25 Қаңтар, 2025
Үкімет салық базасын кеңейтпестен, онсыз да төлеп отырғандарға жүктемені көбейту арқылы салық түсімін ұлғайтуды жоспарлап отыр. Бұл – сәтсіз тәсіл. 2021 жылы дивидендке 10% жеке табыс салығын енгізген кезде қызық жағдай болды: ел тарихында тұңғыш рет салық түсімі (2023 жылы) бір жыл бұрынғыдан аз болып қалды. Неліктен? Өйткені бизнестің нақты мүмкіндігін есепке алмай енгізілген жоғары мөлшерлемелі салық кәсіпкерлерді «көлеңкеге» кетуге мәжбүр етті.
24 Қаңтар, 2025
Иә, мен де алғаш рет қор нарығына аяқ басқанымда қорықтым. Ақшамды жоғалтып аламын деген үрей болды. Оның үстіне инвестиция тек ерлердің ісі, бай-қуатты адамдардың жұмысы деп ойлап алғаным тағы бар. Бірақ бұл миф екен! Бір жылдан артық тәжірибе жинақтағаннан кейін айтарым – әйел адамдар мықты инвестор бола алады, өйткені олар әр ұсақ-түйекке мән беріп, жан-жақты әрі озық ойлайды. Екінші миф те жойылды – қор нарығына кіру үшін сізге ақша толы шамаданның қажеті шамалы, бар болғаны екі шыныаяқ кофеге жұмсайтын тиын-тебен жетіп жатыр.
23 Қаңтар, 2025
Тимур БЕКТҰР, ІТ-сарапшы: Цифрлы технология бәсекеге қабілетті арттырады
Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың елді цифрландыруға, жасанды интеллектіні дамытуға, жалпы алғанда, технологиялық серпіліске жетелеуге деген ұмтылысын ерекше атап өткен жөн. Ол бұл туралы «Ana tili» газетіне берген жаңажылдық сұхбатында да тілге тиек етті.
09 Қаңтар, 2025
Құнсыздану һәм құрылымдық реформа
Инфляциясы жоғары, еңбек өнімділігінің өсімі төмен дамушы елдерде валютаның құнсыздануы ұдайы болады. Сол себепті, қазіргі экономикада 500 және 600, тіпті 700 деген бағамды көріп отыра беруіміз мүмкін. Бұл – уақыттың еншісіндегі шаруа.
24 Желтоқсан, 2024
